Devlet Destekleri

Buğday Yetiştiriciliği Rehberi 2021-2022

Buğday ekenler için detaylı rehberimizde; buğday tohum çeşitleri, toprak hazırlığı ve ekim aşaması, sulama ve gübreleme adımları, 2021 buğday satış fiyatları yer almaktadır. İşte makarnadan ekmeğe pek çok alanda temel ürün olarak kullanılan buğdayın yetişme aşamaları!

Buğday Yetiştiriciliği Rehberi 2021-2022

Buğday tek yıllık bir bitki olup, her türlü toprak çeşidinde ve iklim tipinde yetiştirilir. Ayrıca buğday tanesi uygun beslenme değeri, kolay işlenmesi ve saklanması sebebi ile de ülkemizde ve dünyada neredeyse en fazla üretilen tarım ürünüdür. Biz de buğday ekenler için detaylı rehberi hazırladık. Rehber içeriğinde buğday ekimi, toprak hazırlığı, yetiştirme aşamaları, gübreleme, ilaçlama, sulama dönemi ve satışı gibi ekim aşamasında ürün hasadına kadar buğday ekenler için ipuçları yer almaktadır. Buğday Ekenler İçin Detaylı Rehberi inceleyerek detaylı bilgi alabilirsiniz.

Buğday Tarımı İçin Toprak Hazırlığı

Buğday yetiştiriciliği kuru ve sulu koşullarda yapıldığı için her iki ekim türü için de toprak hazırlığı farklı olmaktadır. Kuru ve sulu buğday tarımı için adım adım toprak hazırlığı:

Kuru koşullarda Toprak Hazırlığı

  • Ülkemizde kuru koşullarda ekim için buğday-nadas veya buğday-mercimek nöbeti yapılır.
  • Buğday-nadas yöntemi kullanılacaksa, buğday hasadından sonra toprağa herhangi bir işlem yapılmadan kış ayları geçirilebilir.
  • Ardınsan ilkbaharda Mart ayının yarısından itibaren toprak uygun hale geldiğinde soklu pulluk ile sürülür.
  • Sonbaharda ise diskharrow, tırmık ve tapan çekilerek tohum yatakları hazırlanır.
  • Eğer buğday-mercimek yöntemi uygulanacaksa hasattan sonra toprak gölge tavında iken derim sürüm yapılır.
  • Sonbaharda ise diskharrow, tırmık ve tapan ile çekilerek tohum yatağı hazırlanır.

Sulu Koşullarda Toprak Hazırlığı

  • Sulu koşullarda ise buğday genellikle çapa bitkileri ile nöbetleşe ekime girmektedir.
  • Bu sebep ile sonbaharda ön bitki hasadından sonra toprakta bulunan kalıntılar temizlenir.
  • Bitki temizleme işlemi uygun makineler ile de parçalanarak döner kulaklı pulluk yardımı ile toprağa karıştırılmalıdır.
  • Ardından flot çekilerek tohum yatağı hazırlanır.

Buğday Ne Zaman Ekilir?

Buğday ekim zamanı toprağın sıcaklığına bağlı olduğu için her bölgede ekim tarihleri değişiklik göstermektedir. Ülkemize buğday ekim zamanları şu şekildedir:

  • İzmir bölgesinde 15 Ekim-15 Aralık
  • Edirne Bölgesinde 15 Ekim-30 Ekim
  • Sakarya 15 Kasım-15 Aralık
  • Tekirdağ 21 Ekim-11 Kasım
  • Erzurum-Kars bölgelerinde 15 Ağustos- 1 Eylül
  • Erzurum 22 Ağustos-3 Eylül
  • Muş-Van 15 Eylül- 15 Ekim
  • Konya’da kuru tarımda 15 Eylül-10 Ekim, sulu tarımda ise 1 Ekim-10 Ekim
  • İç Anadolu bölgesinde ise Ekim ayı içerisinde buğday ekimi yapılmaktadır.

Buğday yetiştiriciliği sürecinde ekimden hasat zamanına kadar ay ay uygulanması gereken adımları Tarım Takvimi‘ni inceleyerek öğrenebilirsiniz.

Buğday Nasıl Ekilir?

Buğday, yazlık ve kışlık olarak 2 ekim nöbeti ile yetiştirildiğinden öncelikle bir önceki hasadın ardından toprağın pulluk ile sürülmesi ve karıştırılması gerekir. Kışlık ekim yazlık ekime oranla daha verimli olur. Yüksek verimli ve kaliteli ürün elde edebilmek için buğday ekiminde uygulanması gereken adımlar:

  • Buğday ekimi genellikle ekim makineleri ile sağlanmaktadır.
  • Buğday ekim yöntemini belirleyen en temel faktör toprak nemidir.
  • Toprak neminin sorun olmadığı kuru tarım alanlarında ekim için düz mibzer kullanımı daha uygun olur.
  • Ülkemizde Doğu Anadolu, İç Anadolu ve geçit bölgelerinde en uygun ekim yöntemi bu sebep ile mibzerdir.
  • Ekim yapılacak günün ortalama ısısı 5ºC ile 8ºC aralığında olması gerekir.
  • Tohum ekimi için normal şartlarda 5-6 cm derinlik yeterlidir.
  • Fakat küçük tohumlarda bu derinlik 4-5 cm’e kadar düşürülebilir.
  • Tohum yataklarına kuru koşullarda 15-17 kg/da, sulu koşullarda ise 13-15 kg/da ekilerek mibzer ile ekim işlemi yapılmalıdır.
  • Ekimden önce tohum civalı ilaçlar ile mutlaka ilaçlanmalıdır.
  • Buğdayda tane kayıplarının yaşanmaması için nemin %14’ün altında olmaması gerekir.
  • Nem düzeyi %14’ün altına düştüğünde ise biçerdöver yardımı içe hasat edilebilir düzeye gelir.

Buğday ekiminde yörenin toprak koşullarına bağlı olarak disk veya balta ayaklı ve tohum miktarı kolay ayarlanabilen ekim makineleri kullanılmalıdır.

ÖNEMLİ! Ekim nöbeti ile yetiştirilen buğdayda kök hastalıklarının, sineğin ve ekin kurdunun oluşmaması ve korunması için her yıl veya en az iki yılda bir ayçiçeği, kavun, karpuz, Macar fiği, kanola, soğan, fasulye ve mısır gibi tarım ürünleri ekilmelidir.

Buğday Yetiştiriciliği Rehberi 2021-2022
Dünya buğday ticareti

1 dönüme kaç kilo buğday ekilir?

Buğdayda dönüme/dekara ekilecek olan tohum miktarı 18 ile 24 kg arasında değişiklik göstermektedir. Dekara atılacak olan buğday tohumu miktarı, ekim zamanına, bin tane ağırlığına, çimlenmesine, çıkış gücüne ve tohumun sağlığına bağlı olarak değişiklik gösterir. Örneğin dekara ekilecek buğday tohum miktarları:

  • Pehlivan ve Golia gibi kardeşlenme yeteneği yüksek olan tohum çeşitlerinde 18-20 kg,
  • Saraybosna gibi küçük taneli tohumlarda 16-18 kg,
  • Flamura-85, Gelibolu, Tekirdağ, Aldane, Selimiye gibi iri taneli taneli tohumlarda ise 20-22 kg aralığındadır.

Ayrıca yazlık ekimlerde tohumun yaz koşullarına uygun karakterde olması önemlidir.

Buğdayın Yetişme Aşamaları

Bir buğday ortalama olarak 8 ayda yetiştirilmektedir. 8 ay boyunca buğdayın yetişme aşamalarını görsel üzerinden inceleyebilir ve aşamalar hakkında detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.

Buğday Yetiştiriciliği Rehberi 2021-2022
Buğdayın Yetişme Aşamaları
  • 10. aşama İlk yaprağın Coleoptile’den çıkması. (Coleoptile, yaprağı saran silindir şeklindeki kılıftır.)
  • 12. aşama İki Yaprak dönemi: ikinci yaprak açılmış, üçüncü yaprağın ucu görünür.
  • 21. aşama İlk kardeş sürgünü belirir: Kardeşlenme başlangıcı
  • 25. aşama Üçüncü kardeş sürgünü görünür ve kardeş sürgünü devam eder.
  • 29. aşama Kardeşlenmenin sona ermesi.
  • 30. aşama Sapa kalkma başlangıcı: Ana gövde ve kardeş sürgünleri büyümeye başlar. Başak ucu, kardeşlenme boğumundan en az 1 cm mesafe almıştır.
  • 31. aşama Birinci boğum aşaması: 1. Boğum, toprak yüzeyinin hemen üstündeki kardeşlenme boğumundan en az 1 cm mesafede
  • 32. aşama İkinci boğum aşaması: 2. Boğum, birinci boğumundan en az 2 cm mesafede görünür
  • 37. aşama Son yaprağın görünüşü (bayrak yaprağı); son yaprak tam açılmamış
  • 39. aşama Ligula (yaprak derisi) aşaması: Bayrak yaprağın Ligülü (derisi) görünür durumda, bayrak yaprağı tamamen gelişmiş
  • 49. aşama Kılçık uçları: Bayrak yaprakların üstünde kılçıklar görünür durumda
  • 51. aşama Başak/salkım gelişiminin başlaması: Başak/salkım uçları çıkar veya yaprak kılıfının yanından bindirir.
  • 59. aşama Başak/salkım gelişiminin sonlanması: Başak/salkımın tamamı görünür durumda
  • 61-69. aşama Çiçeklenmenin başlaması, polen torbacıklarının görünmesi ve çiçeklenmenin sonlanması.
  • 71-92. aşama İlk taneler yarı büyüklüklerine ulaşır. Tane içeriği suludur. Süt olgunlaşma başlangıcı, yarı süt olgunluğu, taneler henüz yeşildir, süt olgunluğunun sonu yaşanır. Ardından sırası ile erken hamur olgunluğu, hamur olgunluğu, sarımsı olgunluk ve tam olgunluk ile taneler serttir, tırnak ile kırmak zordur.
  • Son aşama: ARTIK HASAT ZAMANI!

Buğdayın yetişme aşamalarının yanında arpanın, kuru soğanın, mısırın ve patatesin de nasıl ekildiğini, sulandığını, gübrelendiğini ve hasat edildiğini merak ediyorsanız içeriklerimize göz atabilirsiniz.

Buğday Ne Kadar Su İster?

Buğdaya verilecek olan su miktarı tarım ürününün büyüklüğüne ve su emme kapasitesine bağlı olarak değişebilir. Fakat ortalama olarak buğday sulamasında, toprağın 60-65 cm derinliğine kadar yapılmalıdır. Bu derinlik su ile doldurulmalıdır.

Buğday bitkisinin oluşum, yayılım ve gelişim dönemleri boyunca istediği su miktarı farklılık göstermektedir. İyi çimlenme ve uygun bir çıkış sağladıktan sonra yani ekimden sapa kalkma dönemine kadar olan süreçte su isteği fazla değildir. Fakat hızlı büyümenin gerçekleştiği başakların oluştuğu sapa kalkma döneminde ise suya ihtiyacı artar. Su ihtiyacının en yüksek olduğu dönem ise başaklanma ve tane dolum evresidir.

Buğday Ne Zaman Sulanır?

Buğdayın su ihtiyacı tarım ürününün büyüklüğüne ve su emme kapasitesine göre değişebilir. Yazlık ve kışlık buğday çeşitlerinde buğdayın en fazla su istediği dönemler: kardeşlenme, sapa kalkma, başakçık, çiçek oluşumu, çiçeklenme ve tane dolum dönemleridir. Ülkemizde buğday sulama zamanlarını tablodan inceleyebilirsiniz.

YETİŞTİRİLEN BÖLGE SULAMA ZAMANLARI
Ankara Ekim, sapa kalkma, süt olum
İç AnadoluEkimden sonra, sapa kalkma, başaklanma başlangıcı, sür dolum başlangıcı, ekimden sonra, sapa kalkma, başaklanma başlangıcı
Eskişehir Ekimden önce, sapa kalkma, süt olum, ekimden sonra, çiçeklenme sonrası, ekimden sonra, sapa kalkma, çiçeklenme, ekim, sapa kalkma
KonyaEkimden sonra, sapa kalkma, başaklanma, sapa kalkma, başaklanma, ekimden sonra, sapa kalkma, ekim, sapa kalkma, başaklanma, kardeşlenme, sapa kalkma, başaklanma
Erzurum Temmuz’un ilk ve son haftası, ekim, sapa kalkma, çiçeklenme
TokatBaşaklanma
Harran Ovası Sapa kalkma, başaklanma, süt olum, başaklanma başlangıcı, sür olum
Buğday Ne Zaman Sulanır?

Buğday Damlama Sulama Nasıl Yapılır?

Buğday kışlık olarak yağışlı mevsimlerde yetiştirildiğinden genellikle sulama imkanı olmayan tarım arazilerinde tamamen toprakta depolanmış ve yağışlarla gelecek suya bağlıdır. Buğday bitkisinin su ihtiyacı ise ekimden hasat dönemine kadar farklı oranlarda olduğundan yağışlarla gelecek olan sular buğday veriminde sapmalara neden olmaktadır.

Bu noktada damlama sulama sistemi, diğer tarım ürünlerinde olduğu gibi buğdayda da etkisini göstermektedir. Özellikle sulama sistemlerinden yağmurlamaya göre neredeyse %50 daha fazla verim elde edilmektedir. Ayrıca satı pas gibi nemi çok seven hastalığında önüne geçerek, görülme oranını azaltmıştır.

Buğday damlama sulama sisteminin üretime katkılarını ise şu şekilde maddeleyebiliriz:

  • Zamandan ve emekten tasarruf sağlar.
  • Bazı mantar hastalıklarının oluşumunu engeller.
  • İş gücünden ve sulama suyundan yüksek oranlarda tasarruf sağlar.
  • Eğimli arazilerde ve rüzgarlı havalarda yani sulamanın zorlu olduğu dönemlerde kolaylık yaratır.
  • Hasat döneminde daha kaliteli ve verimli ürünler elde edilir.
  • Topraktaki yabancı otlar daha az gözlenir.

Buğdayda damlama sulama yönteminde, tuzlu sular sık aralıklar ile toprağa atılmazsa, toprak suyundaki tuz miktarları yükselmez ve bu da bitkilerin tuzdan kaynaklı zararını önler.

1 dönüm buğdaya ne kadar gübre atılır?

1 dönüm buğdaya kuru şartlarda 6,5-10 kg, sulu tarımda ekmeklik buğdaya 11,5-15 kg N, makarnalık buğdaylara ise 1 dönüme 14-18 kg gübre atılır. Buğdaydan istenen verimin alınabilmesi için belli miktarlarda ve zamanlarda gübreleme yapılmalıdır. Buğday tarımı sulu ve kuru şartlarda yapıldığı için her iki yetiştiricilik için de gübreleme zamanları ve miktarları farklıdır. Gübrelemenin faydalı olabilmesi için öncelikle toprak analizinin yapılması gerekir. Ardından gübrelemenin elle mi, santrifüjlü makinelerle mi veya ekim sırasında mı yapılacağına karar verilerek gübre çeşidi seçilmelidir.

Buğday tarımında kullanılan başlıca gübre çeşitler: azotlu, fosforlu, potasyumlu, kompoze ve yaprak gübrelerdir. Ülkemizde buğday tarımından yüksek verimin elde edilebilmesi için kuru ve sulu tarımlarda uygulanması gereken gübre çeşitleri, miktarları ve uygulanması gereken zaman dilimleri şu şekildedir:

Buğday Yetiştiriciliği Rehberi 2021-2022
Buğday Gübreleme Tablosu

Buğday üretiminde kuru ve sulu şartlarda toprağa uygulanabilecek gübre form ve  dozları tablodaki gibidir. Buğday gübreleme miktarları ve uygulama zamanları tabloya göre ayarlanabilir.

Buğday ilaçlama nasıl yapılır?

Yabancı otlar Mart ayının ortasından itibaren buğdayı kaplayarak gelişmesini engeller. Yabancı otlar ile mücadelede bazı önlemlerin alınması ve kimyasal ürünlerin kullanılması gerekir. Toprakta görülen yabancı ot türlerinin yok edilmesi için kullanılan ilaçlar genellikle ekim öncesi, çıkış öncesi ve çıkış sonrasında uygulanır.

Buğday tarımında ilaçlama için hava sıcaklığının 8°C-18°C olduğu, rüzgarsız ve yağışsız bir gün seçilmelidir. Rüzgarlı bir günde ilaçlama yapılması durumunda çevredeki ürünler de zarar görebileceğinden bu kritere dikkat edilmelidir. İlaçlamadan sonra etkisini göstermesi için 6 saat içerisinde yağış yapmaması da önemlidir.

Buğday ilaçlamada yabancı otlar geniş yapraklı ise en etkili olan 2,4-D amin ve MCPA bileşimli ilaçlar kullanılır. İlaçlamada en uygun zaman buğdayın kardeşlenmeyi bitirip sapa kalkmadan önceki evresidir. Bu aşamada buğday boyları 15-20 cm, yabancı otların ise ortalama 2-6 yapraklı olduğu dönemdir. Buğdayın kardeşlenme öncesinde, başak oluşumunda ve çiçeklenme evresinde ilaç kullanılmamalıdır. Erken ilaçlama kardeşlenmeye, geç ilaçlama ise bitkinin boylanmasına ve başağın çıkmasına engel olacaktır.

Ayrıca, 2,4 amin ve MCPA grubu ilaçlar aşırı soğuk, aşırı sıcak ve havalarda uygulandığında etkisi düşük olacaktır!

Buğday Hasat Zamanı

Buğday hasat zamanı, başak çıkarmayı takip eden çiçeklenmeden 50-60 gün sonra yapılır. Biçerdöver ile yapılan hasar işleminde buğdayın sapları, yaprakları ve başakları sarı saman renginde olmalıdır. Başaktaki ve tanedeki nem oranı ise %13 ile %15 aralığında olmalıdır. Ülkemizde buğday hasat zamanları ise şu şekildedir:

  • Çukurova’da Haziran ayının ilk günleri
  • Trakya ve İç Anadolu bölgesinde Temmuz ayında
  • Doğu Anadolu Bölgesi’nde ise Ağustos ayında başlamaktadır.

Geç ekilen veya geç gelişim gösteren buğday çeşitlerinin hasadı ise, normal zamanda ekilen ürünlere göre 1-2 hafta geç yapılabilir.

Buğday Tohumu Çeşitleri ve Fiyatları 2021

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen buğday tohumları ekmeklik ve makarnalık olmak üzere 2 kategori şeklindedir. Ekmeklik buğday tohum fiyatları 2021 yılı için yurt içi peşin satış fiyatı KDV hariç 3.300 TL/Ton’dur. Makarnalık buğday tohumlarının 2021 fiyatı ise 3.500 TL/Ton‘dur.

Ekmekli Buğday Tohum Çeşitleri

  • BAYRAKTAR 2000
  • BEZOSTAYA 1
  • CEYHAN 99
  • CUMHURİYET 75
  • ES 26
  • FLAMURA 85
  • GOLİA
  • GÖKKAN
  • KAŞİFBEY 95
  • KATE A-1
  • KAYRA
  • KÖPRÜ
  • PANDAS
  • PEHLİVAN
  • REİS
  • SÖNMEZ-01
  • TOSUNBEY
  • ZİYABEY-98

Makarnalık Buğday Tohum Çeşitleri

  • Çeşit-1252
  • KIZILTAN 91
  • EMİNBEY
  • ZÜHRE
  • GÜNDAŞ
  • EKER

Buğday Satış Fiyatları 2021

Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen ve 6 Eylül 2021 tarihinden itibaren geçerli olan buğday satış fiyatları şu şekildedir:

Yerli Makarnalık Buğday Satış Fiyatı

  • Yerli makarnalık buğday fiyatı 2.625 TL-2.650 TL
  • Düşük vasıflı makarnalık buğday fiyatı 2.600 TL

İthal Makarnalık Buğday Satış Fiyatı

  • İthal Makarnalık buğday fiyatı 2.650 TL
  • Düşük Vasıflı İthal makarnalık buğday fiyatı ise 2.550 TL

Yerli Ekmekli Buğday Satış Fiyat

Yerli ekmeklik buğday satış fiyatları 2.475 TL ile 2.500 TL aralığında, ithal ekmeklik buğday satış fiyatı ise 2.375 TL ile 2.525 TL aralığında değişiklik göstermektedir. Buğdayın cinsine ve ürün koduna göre fiyatlarda farklılıklar mevcuttur!

Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü sayfasında yer alan 2021-2022 Dönemi Hububat Satış Fiyatları menüsünden buğday satış fiyatları hakkında daha detaylı bilgi alabilirsiniz.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

KosgebKredisi.Com sitesinde yayınlanan yazı, haber, video ve görsellerin her türlü hakkı saklıdır. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.