Salma Tavukçuluk Nasıl Yapılır? 2022 (Gezen Tavuk)

Salma tavukçuluk adı verilen sektör, gezen ve serbest tavukçuluk adıyla da anılmaktadır. Salma tavukçuluk (Free range) ne kadar kazandırır, maliyeti ne kadar, 1000 tavuk aylık getirisi hesaplamalarını yeni girişimciler için araştırdık. İşletme kurulumunda salma tavukçuluk için gerekli belgeler nelerdir, Salma tavukçuluk yapanların yorumları ve tavsiyeleri nelerdir, hayvanlar nasıl beslenir, tavukçuluk ekipmanları ve salma tavukçulukta tüm detaylarını araştırdık.

Salma Tavukçuluk Nasıl Yapılır?

Salma tavukçuluk (gezen, serbest tavukçuluk veya free range) tamamen doğal ortamda ot, böcek, çayır, çimen yiyen tavukların yumurtlaması ile yapılan bir hayvancılık faaliyetidir ve salma tavukçuluktan ciddi gelir elde edilmektedir. Doğal ortamda salma tavuk yetiştiriciliği ile tavukların doğal çim, çayır, mera, yeşil araziler gibi yerlerde beslenmesi sayesinde et ve yumurta üretimi yapılarak salma tavukçuluk faaliyeti gerçekleştirilir. Böylelikle hem yumurtalarının hem de etinin doğal organik olması sağlanır hem de organik yumurta satışından yüksek kazançlar elde edilir. Salma tavuklar yani gezen bu türler eşinmeyi de sevdikleri için yetiştireceğiniz alanlara kum, mucur, taş dökebilirsiniz. Katkı maddeli bir çok sanayi tavuğu veya endüstriyel tavuk yerine bu sayede daha verimli et ve yumurta üretimi sağlanacaktır.

Gezen Tavuk Nasıl Beslenir? Yem Verilir mi?

Yetiştireceğiniz salma tavukların gündüzleri serbest bırakılarak otlamaları sağlanır ve doğal yemler ile yemlenerek beslenir. Akşamları ise tavuk sağlığına en uygun şekilde hazırlanmış olan kapalı alanlara kapatılmaktadır. Gezen tavuk yetiştiriciliğinde çeşitli hastalıklar, bulaşıcı kuş hastalığı gibi problemler de yaşandığından hayvanların telef olmaması adına sağlık önlemlerini de almalısınız. Tavukçuluk yaparken soya küspesi de sıklıkla kullanılmaktadır.

Serbest Salma Tavuk Yetiştiriciliğinde Önemli Kriterler

Gezen tavuk yetiştirerek gelir elde etmek isteyenler öncelikle kaliteli organik ürünler için ortam, besin gibi kriterlere önem vermelidir. Sağlıklı besin ihtiyaçlarını karşılayacak olan bu tavukçuluk sektöründe dikkat etmeniz gereken 6 önemli nokta:

  • Yer seçimi,
  • Barınak, manejman (yetiştirilecek yer) ve çevre şartları,
  • Günlük ışıklandırma,
  • Yumurtacı hibrit seçimi,
  • Yumurtacı tavuk yemleri seçimi,
  • Gezen tavuk sağlığı için tüm önlemlerin alınması ve korunması gerekmektedir. Bu sayede serbest gezen salma tavuk yetiştiriciliğinde verim oranı yüksek olacaktır.

Salma Serbest Tavuk Yetiştiriciliği Yöntemleri

Öncelikle, beslenmek isteyen salma tavuk ırklarının seçimini yapmak ve bu hayvanların gezebileceği mera gibi yeşil alanların seçimlerini yapmak önemlidir. Salma, gezen tavukçuluğa başlarken aşama aşama yapılması gerekenler:

  • Gezen tavuk yetiştiriciliği için yeterli yeşil alanın neresi olacağının bulunması,
  • Alan seçerken gezen tavukların rahat rahat gezebileceği ve mera, çayır gibi doğal bir ortam olmasına dikkat edin.
  • Tavuklar bu doğal ortamda böcekler, yeşillik veya otlarla beslenmelidir.
  • Kış ayları geldiğinde sıcak kapalı bir kümes, tavuk çiftliği olmalıdır.
  • Bu kapalı alanlarda ışık, ısıtma, havalandırma sistemleri ayarlanmalıdır.
  • Doğal ortamları dışında yemlenmeleri için ekipmanlar nipel suluk, yemlik alınmalıdır.
  • Tavukların yumurtalarını toplamak için folluk hazırlanmalıdır.
  • Tavukların bakımları ve beslenme alanları olarak yer seçimi, yerin büyüklüğü, ekipman seçimi gelir ve gider analizi yapmak oldukça önemlidir.
  • Daha sonra, tavuk yetiştiriciliğinde seçilecek tavuk ırkına karar vermek gerekir. Bu seçimi yaparken salma tavukçuluk için en uygun tavuk ırklarından yumurta veya et üretimi için uygun olanları seçilir.

Gerekli şartları, alan, malzeme, ekipman gibi koşulları sağlandıktan sonra seçebileceğiniz tavuk ırklarına geçelim. Genellikle 3 ırk Amerika, İngiliz, Asya gezen tavuk yetiştirmek için ideal tavuklardandır.

Salma Tavukçulukta Tercih Edilen Tavuk Irkları Hangileridir?

Salma tavukçuluk yani free range yapanlar genellikle Amerikan, Asya, İngiliz, Akdeniz ırklarını ve özellikle Lohman tavuk ırkını tercih etmektedir. Salma tavukçuluk için en az tüketerek çok verim alınan 3 ırk tercih ediliyor. Bunlar:

  • TİNTED tavuk ırkı
  • ATAKS tavuk cinsleri
  • LOHMAN BROWN tavuk ırkı salma (gezen) tavuk yetiştiriciliğinde en çok tercih edilen türlerdir.

Serbest tavuk yetiştiriciliğinde tercih edilen diğer tavuk ırkları:

  • Pleymut tavuk cinsi
  • Standart saf tavuk ırkları
  • Plymouth Rock
  • Wyandotte tavuk ırkı
  • Rhode Island Red tavuk ırkı
  • New Hampshire
  • Langshan
  • Cochin
  • Brahma tavuğu
  • Dorking
  • Orpington
  • Denizli tavuğu Irkı
  • Gerze tavuğu (Hacı Kadın) Irkı
  • Leghorn
  • Cornish
  • Susex tavuğu
  • Yerli tavuk Irkları seçilir.

Tavuk çiftliklerinde daha fazla yumurta elde etmek, daha farklı renklerde ve iri yumurta elde etmek için kimyasallar kullanmak veya tavukları suni yemlerle beslemek salma tavukçuluğa uygun bir besleme şekli değildir. Bu tür endüstriyel tavukçulukta kullanılan kimyasal maddeler, ilaçlar veya katkı maddeleri dolayısıyla verim daha yüksek olsa da doğal veya organik olmayacaktır.

Serbest gezen tavukçuluk yaparken bu çiftliklerde kış aylarında seçilen kapalı alanların suluk, folluk, yemlikleri ve yumurta bırakma alanları hayvan sayısına göre ayarlanmalıdır. Doğal olarak bu alanların sıcaklığı, havalandırması, temizliği de yumurta ve et verimliliğini etkileyecektir. Gezen tavuk ile kümeste bakılan tavuğun verim ve kalitesi aynı değildir.

Kümes tavukçuluğu yaparken ayrıca kuluçka makinesi kullanılarak daha fazla yumurta vermeleri sağlanmaktadır. Bu makineler de doğal salma yetiştiriciliğe göre daha maliyetlidir.

Gezen tavuk yetiştiriciliğinde ırkların genel özelliklerine bir bakalım.

Lohman Brown Salma Tavuk Irkı

Lohman tavuğunun dillere destek olmasının sebebi, her türlü hava koşuluna diğer tavuklara göre daha rahat uyum sağlaması, az yem yemesi ve daha çok yumurtlamasıdır.  Yaklaşık 19. hafta ve 20. haftalarda yumurtalamaya başlarlar ve günlük 100 grama kadar yem tüketirler. Salma tavukçuluk yapanların yorumlarına göre 1 adet Lohman Brown bir yıl içinde 300-320 adet yumurta veriyor. Gezen tavuk yetiştiriciliğindeki ömürleri 24 aydır. Ağırlıkları 1,60 kg – 2,80 kg arasındadır. Gezen tavukçuluk yapanlar tarafından eti ve yumurtası için en çok tercih edilen türlerdendir.

Ataks Gezen Tavuk Cinsi

Ataks cinsi adı verilen bu tavuğun Lohman cinsine yakın olup ortalama 20 haftada ilk kılavuz yumurtalarını vermeye başlar. Verdikleri yumurtaların ağırlıkları 63 gram ile 65 gram arasında değişir. Yaklaşık 1 yılda 250 – 260 adet gri veya bej renkte olan yumurta verirler. Tükettikleri yem miktarı ise 115 veya 118 gramdır. Lohman türüne göre daha fazla yem tüketirler. Bu salma tavuk cinslerinin ağırlıkları 18. ve 19. haftalarda 1 kilo 400 grama ulaşmaktadır. 80. haftaya gelindiğinde ise ağırlıkları 2.200 gram olmaktadır. Yumurta verimleri açısından randıman alacağınız süre 3 yıldır.

Salma Pleymut Tavuğu

Tavuk çiftliği kurmak isteyenlerin tercih ettiği Pleymut rock tavuk cinsinin yıllık 200 ile 230 adet yumurta arasında verimi vardır. Tavuk yetiştiriciliğinde çok yumurta veriyor olması değil her koşulla hayatta kalarak yumurta vermesi özelliği ile öne çıkar. Civcivleri çok kısa bir sürede büyür ve yem tüketim oranları diğer tavuklara göre daha azdır.

Leghorn Salma Tavuk

Ligorin tavuk beyaz renktedir ve 1,5-2 kg ağırlığındadır. Salma tavukçuluk için beslenmektedir. Leghorn tavukların yumurta renkleri beyaz olup, bu ırkın size uygun olduğunu düşünüyorsanız ılıman bir iklim de yaşıyorsanız bu tavukları besleyebilirsiniz. Yıllık yumurta sayısının ortalama olarak suni ortamda 330-350 adet, doğal ortamda ise 295-320 adet yumurta verdiği bilinmektedir. Suni ortamda yetiştirilen Ligorin tavuklar 16. haftalarından sonra yumurta vermeye başlamaktadır.

Rhode Island Red Tavuklar

Gerek kümes ortamında gerekse salma kümes hayvancılığı yapmak isteyenler için rhode island red yani RIR tavuklar oldukça verimlidir. Sakin bir mizaca sahip olur soğuk ve çok sıcak iklimlerde bakılabilirler. Tüm yumurta ırkı hibritlemeleri RIR horozları ile yapılır ve buda tavuk cinsinin ne kadar değerli olduğunu gösterir. Yılda ortalama olarak 300 adete yakın yumurta vermektedir.

Salma gezen tavuk almak isteyenler sahibinden sitesi üzerinden alışveriş yapabilirler. Çeşitlerine göre fiyatlarına buradan ulaşabilirsiniz.

Salma Tavukçulukta Yem Verilir mi?

Serbest sistem ile gezen tavuk yetiştiriciliğinde de piliç yetiştirme yemi ve doğal yumurta yemleri olarak 2 tür yem verilmektedir. Yalnızca doğal ortamlarda yemlenmeleri, beslenmeleri verimlilik için yeterli değildir. Yemleme yapılmadığında sağlıklı yumurtlama olamayacaktır.

Doğal Yumurta Yemi

Hiçbir katkı maddesi içermeyen, ilaçlanmamış arpa ve buğday gibi bakliyatlardan oluşur.

Piliç Yetiştirme Yemi

Hayvanların yumurtlama dönemlerine sağlık bir şekilde hazırlanması ve sağlıklı büyümesi için verilen yemdir.

Günümüzde hemen hemen bütün salma tavuk çiftlikleri (istisnalar hariç) yumurta yemi kullanmaktadırlar. Yumurta yemi vermeyen çiftçilerin verimleri %50- %60 oranında düşmektedir.

Salma Tavukçuluk Fiyatları

Salma tavuk yetiştiriciliği yapacak olan kişilerin alacakları tavuk fiyatları:

  • Ataks tavuk fiyatı: 27 TL ile 45 TL,
  • Lohman Brown tavuk: 35 TL ile 50 TL,
  • Salma Pleymut Tavuğu: 25 TL ile 30 TL,
  • Leghorn Salma Tavuk: 40TL ile 50 TL,
  • Rhode Island Red: 100 TL ile 150 TL, arasında değişiklik göstermektedir.

Devlet destekli tavuk çiftliği kurmak isteyen girişimciler Tavuk Çiftliği Kredisi alarak nakit desteklerinden faydalanabilir ve maliyetlerini en aza indirebilir.

Salma Tavukçuluk Ne Kadar Kazandırır?

Geliri çok yüksek olmasına rağmen gider konusunda da oldukça fazla masrafı olan tavuk yetiştiriciliği yapmaya başlamadan önce maliyet hesaplaması yapılmalıdır. Aylık ve yıllık gelirleriniz işletmenizde kaç adet tavuk olduğuna göre her zaman değişiklik gösterecektir.

Gezen Tavuk Çiftliği Ne Kazandırır?

Çiftliğin hazırlanması ile birlikte aylık 15.000 TL ile 20.000 TL kazanca ulaşabilirsiniz. Maliyetin çıkarılmadığı bu ücretler gider maliyetleri çıkartıldıktan sonra düşmektedir.

1000 Tavuk Aylık Getirisi Ne Kadar?

İşletmesinde 1000 adet tavuğu olan kişilerin aylık ortalama olarak kazançları 15.000 TL’dir. Tavuk cinsine ve beslenme şekline göre bu oranlar değişiklik gösterecektir. Gider ve gelirleri çıktığınız zaman kazanacağınız 15 bin TL için maliyet hesaplaması yapalım.

1000 adetlik tavuk aylık giderinin hesaplanması:

  • Yem 70 çuval 120 TL’den: 8,400 TL
  • 1000 adet yumurta kolisi: 920 TL
  • Elektrik su fatura: 2.000 TL
  • Aylık arıza maliyeti: 300 TL
  • Yumurta nakliyesi: 250 TL
  • Veteriner ilaç: 300 TL

Aylık gideriniz toplamda 12.170 TL’dir.

1000 adet tavuğun aylık getirisi:

  • 1000 tavuk günde 30 koliden 30 günde 900 koli yumurta verecektir.
  • Kolisi yine 30 TL den 30 x 900= 27.000 TL gelir elde edersiniz.
  • Maliyetiniz olan 12.170 TL çıktığında ise aylık net kazancınız 27.000-12.170=14.830 TL 1000 adet tavuğun aylık kazancıdır.

Tavuk Çiftliği Kurulum Maliyeti

Özel olarak belirlenmiş tavuk tesisi yapılarının değerlendirilmesi halinde aylık kazanç miktarı değişiklik göstermektedir. Tavuk çiftliği kapasitesine göre aylık ve yıllık kazanç oranı her zaman değişiklik gösterecektir.

1000 tavukla maliyet hesaplamasını yapalım:

  • 2 dönüm arazi: 40.000 TL
  • 150 m2 inşaat yapımı: 170.000 TL
  • 1000 adet tavuk: 40.000 TL
  • Plastik ızgaralı altlık: 35.000 TL
  • İki adet otomatik yemlik: 8.000 TL
  • 50 adet suluk: 2.000 TL
  • Isıtma sistemi maliyeti: 8.000 TL
  • Gezinti alanının çevrilmesi: 30.000 TL
  • Yumurta folluğu: 10.000 TL

Tavuk Çiftliği Kurulum Maliyeti hesaplamasında Toplam maliyet harcama miktarı ortalama olarak 343.000 TL’dir

Salma Tavukçuluk için Alan Hesaplaması

Salma tavukçuluk için alan hesaplaması aşağıda verilmiştir.

  • Eğer 500 tavuğunuz var ise 1 dönüm,
  • Bin tavuk için 2 dönüm,
  • 2 bin tavuk için 4 dönüm arazinizin olması gerekir.

1000 adet gezen tavuğunuz varsa 166 m2, 500 tavuk olduğunda 83 m2 ortalama alan olması yeterli olmaktadır. Ortalama 1000 tavuk için kümes uzunluğu 16 metre, genişliği yaklaşık 10 metredir.

Bu alan kapalı alan haricindedir. Eğer alan daha büyük olursa, hastalıkların kontrolü ve hayvanların kontrolü daha da zor olacaktır. Hayvan gezdiği her yerde var olan hastalığı yaymaktadır. Bu sebeple, alanın küçük olması ilaçlanma esnasında daha kısıtlı bir alanda çalışma yapılmasını sağlayacaktır. Yine arazi ne kadar büyükse, etrafının tel ile çevrilmesi o kadar maliyetli olacaktır. Tavuklara lahana, karnabahar gibi doğal pazar artıkları verilmesi yumurtanın kalitesini arttırmaktadır. Tavuk ne kadar doğal beslenirse yumurta o kadar doğal olur. Salma tavukçulukta kül kullanılmalıdır. Kül hayvanları bitten pireden korumakta bire bir etkili doğal bir ilaçtır.

Tavuk çiftliğinin alanın beton olması, temizlik açısından iyidir ancak, beton zeminin soğuk olması nedeniyle hayvanların hastalanması daha kolay olacaktır. Bazı çiftlikler toprak zemin tercih etmektedirler. Bu zemin saman ve talaş ile kapatılmaktadır. Ayrıca, dışarıda ışık, ses, aşırı duman olması tavukları rahatsız edebilir. Bu yüzden alanın buna göre hazırlanması önemlidir.

Prefabrik Tavuk Çiftliği Kurulum Maliyeti hesaplaması yaparak anahtar teslim bir çiftliğin kaç paraya mal olabileceğini hesaplayabilirsiniz.

Salma Tavuk Çiftliğinin Kurulum Koşulları

Çiftliğin kurulduğu ilimize ve mevsimine göre, kapalı alanın izole edilmesi gerekmektedir. Eğer kış mevsimi çok soğuk geçen bir ilimizde salma tavukçuluk yapılacaksa büyük ısıtıcılar kullanılarak alanın ısıtılması sağlanmalıdır. Bu ısıtma sürekli olmamalıdır. Yılın 12 ayının soğuk olduğu illerimizde salma (gezen) tavukçuluk yapılması tavsiye edilmemektedir.

  • Kümes Isısı: Kışın en az 5 derece, yaz aylarında en çok 25 derece olması uygundur.
  • Işıklandırma: Yarka tavuklar ilk geldiğinde 10 gün süreyle 24 saat ışıklandırma gerekir. Daha sonra 17 saat yeterli olacaktır.
  • Tavuk kümesi: Prefabrik, betonarme, çadır olarak kurulabilir.
  • Tünekler: Yapılacak tüneklerin 17 cm-18 cm olması önerilir.
  • Folluklar: Her folluk en az 1 metre yükseklikte ve 65 tavuk sığacak şekilde yerleştirilir.
  • Gezen Tavuk Yemlikleri: 50 adet-100 adet tavuk için küçük yemlikler tercih edilirken, 1000-3000 adet tavuk için otomatik yemlikler uygundur. Ayrıca, 12 kiloluk asma yemlikler de tercih edilir.

Salma Tavukçuluk Kurulumu Başvurusu Nasıl Yapılır?

Salma tavuk çiftliği kurulumu için Belediye Başkanlığına, Vergi Dairesine, Tarım ve Orman Bakanlığı İl İlçe Müdürlüklerine başvuru yapmanız gerekmektedir. Bu makamlardan salma tavukçuluk yönetmeliği dahilinde hazırlamanız gereken evraklar hazırlandığında ve şartlar sağlandığından başvurunuz onaylanacaktır.

Salma Tavukçuluk İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Salma tavukçuluk için gerekli olan işletme ve işletme sahiplerine ait bilgileri hazırlayan girişimciler gezen tavukçuluk yapmaya hak kazanırlar.

Tavuk çiftliği açmak için gerekli belgeler:

  • Başvuru beyan formu,
  • İmza sirküleri,
  • Aylık sigorta prim bilgileri,
  • İtfaiye raporu,
  • Zorunlu sorumluluk sigortası,
  • 50 yada daha fazla çalışanı olan işletmelerin işletme belgesi,
  • 50 ve üzeri işçi çalıştıran işletmeler için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından İşyeri hekimliği belgesi,
  • İşletme mülk sahibine ait ise tapu bilgiler kira ise kira sözleşmesi,
  • Parsele ait imar durum belgesi,
  • Yapı kullanım izin belgeleri,
  • Kapasite raporu,
  • Üretim projesi ile alakalı iş akış şeması,
  • İçme suyu havzası bulunan tesislerden Su Genel Müdürlüğünün uygun görüşü,
  • İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’ne başvuru yapıldığına dair belge,
  • Çevre kirlenmesini önleyecek tedbirler alındığına dair rapor,
  • Karayolları üzerinde yer alan tesisler için ilçe belediyesi tarafından alınan geçiş yolu izni belgesi,
  • Ruhsat harcı ücreti makbuzu.

Yukarıda belirtmiş olduğumuz belgeler tavuk tesisi kurulumda gerekli olacak belgelerdir.

Salma Tavukçuluk Yapanların Yorumları

Salma tavukçuluk yapan ve sıfırdan bu işi yapmak isteyen, çiftliğini yeni kuracak kişilerin, tavuk yetiştiricileri tarafından yapılan yorumları dikkate almasını öneririz. Yetiştiriciler tarafından:

  • Üretmenin sorun değil pazar bularak satışın yapılmasının önemli olduğu söylenmektedir.
  • Toptan fiyat ile pazar satış fiyatı oldukça tartışılan konular arasında yer almaktadır.
  • Gezen tavukçuluk yapan kişilerin piliçlerin sağlığına dikkat etmesi öneriler arasında yer alıyor.
  • Müşteri bularak üretimi artırmanız salma tavukçuluk yapanlar tarafından önerilmektedir.
  • Gezen tavukçulukta kümes kurulumu, iyi bir üretim için tavsiye edilmektedir.

Salma tavukçuluk yapanların, ilgilenen kişilerin yorumlarını dikkate alarak, siz de işletmenizi kurarak daha fazla gelir elde edebilirsiniz.

Salma Tavukçulukta Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Tavsiyeler

Folluklar yerleştirilirken “L” harfi şeklinde dizayn edilmelidir ki, bu sayede köşelere yumurtlama sorunu ortadan kaldırılabilir. Kapalı alanın yerleşiminde tünekler, yemlikler, suluklar ve folluklar olarak dizayn edilmelidir ki, hayvanlar yemi yer, suyu içer ve yumurta yapmaya gider. Kapalı alanda mutlaka yeterli boyutta bir fan olması gerekmektedir. Fan yardımı ile ortam havalandırılır ve ortamda ki pis amonyak gazı dışarı atılır. Yaz aylarında da bu fan içerisini az da olsa soğutmaktadır.

Ayrıca, tesisin üst kısmında mutlaka bir havalandırma bacası olması gerekmektedir. Çünkü ısınan kirli hava yükselir ve havalandırma bacasından tahliye edilir. Tesisin içerisinde mutlaka kaba talaş olmalıdır. Talaş pislenme durumuna göre temizlenmelidir. Hayvanlar gezdiği için havanın yağmurlu veya çamurlu olması durumu veya hastalığa göre değiştirilir. Tavuk çiftliğinden çıkan talaşlar ise gübreli olduğundan tarımda yonca gibi bitkilerin daha çabuk büyümeleri için kullanılabilmektedir. Tavuklar ayaklarından ve burunlarından üşürler. Bu sebeple yerde bulunan talaş miktarı ne kadar az ise hayvanların o kadar çabuk üşüyeceklerdir. Yine ıslanan talaş atılmazsa hayvanlar daha çabuk hasta olabileceklerdir.

Salma Tavukçuluk Hibe Devlet Desteği 2022

Salma tavuk tesisi kurulumunda destek ve kredi alabileceğiniz kurumlar TKDK, KOSGEB ve Ziraat Bankasıdır. Salma tavukçuluk yapan çiftçilere sermayelerine ek olarak 30 bin yada 50 bin TL hibe desteği verilmektedir.

Tavukçuluk için kredi imkanı veren bankalar Ziraat Bankası ile birlikte Denizbank, QNB Finansbank, Türkiye Ekonomi Bankası‘dır. Gerekli şartları sağlayan başvuru sahiplerine 30.000 TL’ye kadar destek sağlanır.

Verilen oy post
Photo of author

Kobi Danışmanı

10 yılı aşkın süredir KOBİ'ler için danışmanlık hizmeti vermekteyim. Banka ve Sigortacılık bölümü mezunuyum. Gündem konularını takip etmekteyim.
Yorum yapın

1